De 5 principes van bioveiligheid
Bij het ontwerpen van bioveiligheidsprogramma's zijn er enkele algemene principes die in nagenoeg alle situaties van toepassing zijn.
1. Scheiding van dieren en omgevingen met een hoog en laag risico
Om de overdracht van ziekten te voorkomen, is het belangrijk om de bronnen van infectie (bijv. dieren, mensen, ongedierte) zoveel mogelijk gescheiden te houden van de vatbare contacten (gezonde dieren). Dit kan worden bereikt door direct contact tussen risicovolle (besmettelijke) en minder risicovolle (vatbare) dieren te voorkomen, evenals indirect contact.
2. Vermindering van de algemene infectiedruk
Zelfs met de best mogelijke bioveiligheidsmaatregelen is het niet mogelijk, en waarschijnlijk zelfs niet wenselijk, om dieren onder steriele omstandigheden te houden. Daarom is het belangrijk om goede reinigings- en desinfectieprocedures te hanteren. Op die manier zijn bioveiligheidsmaatregelen erop gericht de infectiedruk te verlagen tot een niveau waarop de natuurlijke immuniteit van de dieren de infecties kan bestrijden.
3. Niet elke transmissieroute is even belangrijk
Sommige transmissieroutes kunnen veel verschillende ziekteverwekkers met grote efficiëntie overdragen (bijvoorbeeld direct contact tussen dieren), terwijl andere transmissieroutes (bijvoorbeeld via de lucht) een lager risico op ziekteoverdracht met zich meebrengen. Daarom is het bij het ontwerpen van bioveiligheidsprogramma's belangrijk om zich eerst te richten op de transmissieroutes met een hoog risico en pas daarna op de transmissieroutes met een lager risico.
4. Risico is een combinatie van de waarschijnlijkheid van overdracht en de frequentie waarmee overdrachtsroutes voorkomen
Naast de waarschijnlijkheid van overdracht van een ziekteverwekker via de verschillende transmissieroutes, speelt ook de frequentie waarmee een transmissieroute zich voordoet een zeer belangrijke rol. Als een bepaalde transmissieroute (bijvoorbeeld overdracht via de handen van dierenverzorgers) slechts een lage waarschijnlijkheid heeft, maar zich zeer frequent herhaalt (bijvoorbeeld doordat een dierenverzorger de dieren meerdere keren per dag aanraakt zonder voorzorgsmaatregelen), dan is het risico op ziekteoverdracht uiteindelijk toch zeer aanzienlijk.
5. Grotere groepen dieren vormen een hoger risico
Hoe groter de groep dieren wordt, hoe belangrijker de bioveiligheidsmaatregelen zullen zijn. In grote groepen dieren zijn er meer dieren die besmet kunnen raken en een infectiecyclus in stand kunnen houden, waardoor de infectiedruk uiteindelijk boven de grens uitkomt die de dieren aankunnen. Bovendien hebben grotere kuddes of koppels vaker contact met de buitenwereld (bijv. dierentransport, voertransport, professioneel bezoek, enz.), wat allemaal een zeker risico op introductie van ziekten met zich meebrengt. Ook kunnen op grotere en/of hoogproductieve bedrijven de hoogproductieve dieren vatbaarder zijn voor ziekten, waardoor de gevolgen van ziekte-introductie ernstiger kunnen zijn dan op kleinere bedrijven.
Boek: Bioveiligheid in de dierlijke productie en diergeneeskunde
Het boek "Biosecurity in Animal Production and Veterinary Medicine" bundelt voor het eerst zowel fundamentele aspecten van bioveiligheidspraktijken als specifieke en praktische informatie over de toepassing van bioveiligheidsmaatregelen in verschillende veehouderij- en huisvestingsomgevingen.
Het boek begint met een algemeen inleidend hoofdstuk over de epidemiologie van infectieziekten, gevolgd door een hoofdstuk waarin de algemene principes van bioveiligheid worden uitgelegd. Specifieke onderwerpen op het gebied van bioveiligheid, zoals knaagdier- en insectenbestrijding, reiniging en desinfectie, hygiëne en ontsmetting van voer, drinkwater en lucht, en het meten van de bioveiligheidsstatus van bedrijven, worden in aparte hoofdstukken behandeld. Het is een praktische gids die gebruikt kan worden door managers van veehouderijen en dierenverblijven, adviseurs, dierenartsen, dierenverzorgers en iedereen die geïnteresseerd is in ziektepreventie bij dieren. Ook academici en studenten zullen baat hebben bij dit boek, omdat het alle relevante informatie over bioveiligheid bij dieren bevat.
Interesse in dit boek? Een herziene editie is in ontwikkeling.
Neem contact met ons op voor updates over de beschikbaarheid
Wetenschappelijke publicaties waarbij Biocheck.Ugent gebruikt werd
2026
- Biosecurity Practices on Small- and Medium-Scale Dairy Farms in Northern Kosovo: A Risk-Based Scoring Assessment (Mehmedi et al., 2026).
- Assessing structural and reported biosecurity measures in Irish broiler farms from 2019 to 2023 (Wei et al., 2026).
2025
- Strengths, challenges, and variations - insights into biosecurity practices in Swedish poultry production following HPAI outbreaks (Grant et al., 2025).
- Biocheck.UGent: A risk-based tool to assess the status of biosecurity in backyard poultry in low- and middle-income countries (Ibrahim et al.,2025).
- Impact of biosecurity on production performance and antimicrobial usage in broiler farms in Cameroon (Ziebe et al., 2025).
- Biosecurity practices and their determining factors in commercial layer chickens in selected regions of Tanzania (Mdemu et al., 2025).
- Temporal trends in biosecurity in Irish pig herds using a standardized scoring system (Correia-Gomes et al., 2025).
- The correlation between on-farm biosecurity and animal welfare indices in large-scale turkey production (Kovács et al., 2025).
- Assessing biosecurity compliance and trends in Irish layer farms from 2020 to 2023 (Wei et al., 2025).
- Quantitative assessment of biosecurity practices in conventional broiler farms in Punjab, Pakistan (Mahmood et al., 2025).
- Biosecurity compliance on broiler farms and livestock farmer advisors’ knowledge of biosecurity in Cameroon (Vougat Ngom et al., 2025).
- Characterization of biosecurity practices and viral infections on pig farms in Hong Kong (Haile et al., 2025).
2024
- Development and use of Biocheck.UGent scoring system to quantify biosecurity in conventional indoor (turkey, duck, breeder) and free-range (layer and broiler) poultry farms (Amalraj et al., 2024).
- Factors Affecting Poultry Producers’ Attitudes towards Biosecurity (Amalraj et al., 2024).
- Assessment of Cleaning and Disinfection Practices on Pig Farms across Ten European Countries (Makovska et al., 2024).
2023
- Biosecurity and antimicrobial use in broiler farms across nine European countries: toward identifying farm-specific options for reducing antimicrobial usage (Mallioris et al., 2023).
- Situation Analysis and Recommendations for the Biosecurity Status of Dairy Farms in Punjab, India: A Cross-Sectional Survey (Dhaka et al., 2023).
2021
- Viral metagenome-based precision surveillance of pig population at large scale reveals viromic signatures of sample types and influence of farming management on pig virome (He et al., 2021).
- Coaching Belgian and Dutch broiler farmers aimed at antimicrobial stewardship and disease prevention (Caekebeke et al., 2021).
- Antimicrobial use, biosecurity, herd characteristics, and antimicrobial resistance in indicator Escherichia coli in ten Finnish pig farms (Yun et al., 2021).
2020
- Biosecurity levels of pig fattening farms from four EU countries and links with the farm characteristics (Chantziaras et al., 2020).
- Herd typologies based on multivariate analysis of biosecurity, productivity, antimicrobial and vaccine use data from Danish sow herds (Kruse et al., 2020).
- Biosecurity assessment of layer farms in Central Luzon, Philippines (Tanquilut et al., 2020).
- Biosecurity Level Practices in Pig and Poultry Production in Vietnam (Thi Kim Cuc et al., 2020).
- A risk-based scoring system to quantify biosecurity in cattle production (Damiaans et al., 2020).
- Quantitative assessment of biosecurity in broiler farms using Biocheck.UGent in Central Luzon, Philippines (Tanquilut et al., 2020).
2019
- Using the Biocheck.UGent™ scoring tool in Irish farrow-to-finish pig farms: assessing biosecurity and its relation to productive performance (da Costa et al., 2019).
2018
- Scoring biosecurity in European conventional broiler production (Van Limbergen et al., 2018).
- Association Between Antimicrobial Usage, Biosecurity Measures as Well as Farm Performance in German Farrow-To-Finish Farms (Raasch et al., 2018).
2017
- Review of transmission routes of 24 infectious diseases preventable by biosecurity measures and comparison of the implementation of these measures in pig herds in six European countries (Filippitzi et al., 2017).
- Reducing antimicrobial usage in pig production without jeopardizing production parameters (Postma et al., 2017).
2016
- Evaluation of the relationship between the biosecurity status, production parameters, herd characteristics and antimicrobial usage in farrow-to-finish pig production in four EU countries (Postma et al., 2016).
- Farm-economic analysis of reducing antimicrobial use whilst adopting improved management strategies on farrow-to-finish pig farms (Rojo-Gimeno et al., 2016).